Schaakstukkenmuseum in Rotterdam
(Henk Juffer; n.a.v. een artikel in het Nederlands Dagblad, d.d. 23 febr. 2018)

Gegevens:
Schaakstukkenmuseum, Overblaak 94, Rotterdam, open: ma-zo 11.00-16.00 uur.
website:
www.schaakstukkenmuseum.nl


In welk museum zijn we vandaag?

Het Schaakstukkenmuseum in Rotterdam. Het is gehuisvest in een kubuswoning van de Nederlandse architect Piet Blom, bij station Blaak. De schaakspellen staan in vitrines. Een toeristisch exemplaar met tulpen en grachtenhuisjes staat tegenover een Chinees spel uit ongeveer 1820.
Alleen de spellen van strip- en filmfiguurtjes zijn geclusterd. De Galliërs nemen het onder leiding van Obelix en Asterix op tegen de Romeinen en Cleopatra. Op het bord geen torens, maar menhirs en zuilen.
Naar schatting staan er zo’n zevenhonderd tot 750 schaakspellen met elk 32 schaakstukken in het museum.

Wat is er te zien?

De collectie van psychiater Ridder Dijkshoorn. Hij kocht de schaakspellen op zijn buitenlandse reizen, op rommelmarkten en in kringloopwinkels. Sinds 2006 zijn ze te zien in het museum. Inmiddels heeft Dijkshoorn drie collecties van andere verzamelaars aan zijn museum kunnen toevoegen. Van elk materiaal is een schaakspel te maken: plastic, ivoor, tin, hout, speksteen en klei. Zo staat er een exemplaar dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door onderduikers is gemaakt van wasknijpers.
Een andere variant is door Inuit gemaakt van pottenbakkersklei. ‘Het bord is gemaakt van zeehondenpels’, vertelt medewerkster Ivanka Kovacs. Het is een van haar favoriete schaakspellen. Kovacs houdt vooral van schaakstukken die van ivoor of been zijn gemaakt. ‘Bij deze stukken is het altijd rood tegen wit. De rode kleur komt van de bloedluis en slijt er niet af.’
Ook het spel met houten stukken die gemaakt zijn van een bezemsteel is bijzonder. Ridder Dijkshoorn zag het ooit in de psychiatrische inrichting waar een cliënt het maakte. Het was niet te koop. Toen Dijkshoorn de verzameling van M.J. Glotzbach aan die van hem kon toevoegen, zat het daar tot zijn verbazing bij.

Jaarlijks organiseert Dijkshoorn een ontwerpwedstrijd. De winnaar van 2017 is in januari bekendgemaakt. Yanna Pelser kreeg de meeste stemmen van de museumbezoekers voor haar ‘Strandwacht’. De schaakstukken zijn gemaakt van schelpjes en het bord bestaat uit zandvlakken. Het zwarte vulkanisch zand komt van de Canarische eilanden. Het lichte zand van het strand van Kijkduin. De inzenders zijn creatief. Er zijn schaakstukken gemaakt van puzzelstukjes, lipjes van frisdrankblikjes en wc-rolletjes.

Wat valt tegen?

Helaas is het museum maar klein en kunnen niet alle spellen mooi uitgestald worden.
Een eeuwenoud schaakstuk raakte beschadigd doordat een bezoeker met een tas een vitrine ramde. In het mini-winkeltje en de keuken liggen speelborden opgestapeld omdat er geen plek voor is. Verder is het jammer dat er niet meer uitleg bij de verschillende schaakspellen staat.

Is er iets christelijks te zien?

Het bronzen schaakspel van kunstenares Alie Kalverda heet ‘Het spel der religies’. Aan de ene kant staan islamitische en aan de andere kant christelijke figuren. Kalverda maakte het spel niet om een godsdienstoorlog uit te vechten. ‘Laten we de “strijd” met elkaar spelen en vervolgens gaan we met plezier en respect weer uit elkaar. Laten we gewoon eens proberen om te genieten van het spel’, zegt ze op de website schaakkunst.nl

Hoe is de museumshop en smaakt de koffie een beetje?

Het winkeltje is piepklein. De schaakspellen die het museum dubbel heeft, worden er te koop aangeboden. De Markthal, die in oktober 2014 openging, ligt om de hoek. Wie honger of dorst heeft, gaat daar natuurlijk een buitenlands of oer- Hollands hapje eten. Hopelijk zijn de muizen die de Markthal teisterden, inmiddels verdwenen.
 

Je moet hier beslist heen als je ...

... wilt ontdekken dat het schaakspel heel wat vakmensen en creatievellingen heeft geïnspireerd.